Lexicon Kunstliefde

Een bijzondere mijlpaal is bereikt met het Lexicon Genootschap Kunstliefde 1807–2007: een cassette, bestaande uit drie delen, waarin 936 kunstenaars zijn samengebracht die in twee eeuwen tijd lid waren van en exposeerden bij het Utrechts Genootschap Kunstliefde.

Het lexicon is samengesteld door Jaap Röell, voormalig voorzitter van Kunstliefde (2006–2012), die er ruim twaalf jaar met toewijding aan werkte. Wat begon als een idee van Jaap om een artikel te schrijven over kunstenaars die ooit bij ons exposeerden, groeide uit tot een uitzonderlijk project waarin de geschiedenis van de vereniging én een groot deel van de Utrechtse kunstwereld opnieuw tot leven wordt gebracht.

Ontdek het lexicon

Lancering Lexicon

De uitgave werd op 21 juni 2026 in het Centraal Museum Utrecht gelanceerd. Het is sindsdien ook verkrijgbaar bij Kunstliefde.

Tentoonstelling

Het lexicon vormt het startpunt voor de tentoonstelling ‘Onvoltooid Verleden Tijd’, te zien van 18 oktober t/m 22 november 2026.

Opening

Op zondag 18 oktober om 16.00 uur vindt de feestelijke opening van de tentoonstelling plaats bij Kunstliefde, Nobelstraat 12A.

Museum Kunstliefde aan de Oudegracht 35 in 1906 (Het Utrechts Archief)

*De tentoonstelling Onvoltooid Verleden Tijd wordt mede mogelijk gemaakt door het Carel Nengerman Fonds en Mien van ‘t Sant Fonds.

Tentoonstelling ‘Onvoltooid Verleden Tijd’

18 oktober t/m 22 november 2026
Kunstliefde, Nobelstraat 12A

De tentoonstelling Onvoltooid Verleden Tijd brengt werken samen van kunstenaarsleden die in de afgelopen twee eeuwen bij Kunstliefde exposeerden en laat zien hoe de vereniging verbonden is met de Utrechtse kunstwereld.

Deze bijzondere tentoonstelling vindt haar oorsprong in het Lexicon Genootschap Kunstliefde 1807–2007. Maar Onvoltooid Verleden Tijd is geen terugblik alleen. Werken van kunstenaars die anno 2026 lid zijn van Kunstliefde gaan in dialoog met het werk en de kunstenaars uit de periode 1807-2007.

In de tentoonstelling komen verleden en heden letterlijk samen. Het historische werk en de (nieuwe) werken van huidige leden vormen samen een gelaagd beeld van Kunstliefde en haar kunstenaars. Ook de ontwikkeling van Kunstliefde zelf klinkt daarin door. Trajecten als De Belofte laten zien hoe de vereniging ruimte maakt voor nieuwe generaties kunstenaars en nieuwe perspectieven.

Zo ontstaat een tentoonstelling waarin verleden, heden en toekomst elkaar ontmoeten: een geïnspireerde blik op wat was, wat er nu gebeurt en waar Kunstliefde naartoe groeit. Een geschiedenis van twee eeuwen wordt niet afgesloten, maar steeds opnieuw bevraagd, aangevuld en voortgezet.

Op zondag 18 oktober om 16.00 uur vieren wij de opening van deze bijzondere tentoonstelling: een mijlpaal in de geschiedenis van Kunstliefde én een uitnodiging om samen te kijken naar haar toekomst. Bekijk hier de aftermovie, van Peter-Paul van de Houven. (Art Forever)

Tijdens de tentoonstellingsperiode organiseert Kunstliefde iedere donderdagavond een gratis kunstlezing. Onderstaand vind je het programma.

Elke donderdag kunstlezingen

Tijdens Onvoltooid Verleden Tijd organiseert Kunstliefde iedere donderdag een gratis kunstbeschouwelijke lezing. Aan de hand van verschillende thema’s kijken we naar kunst en kunstenaars uit de geschiedenis van Kunstliefde.

Elke donderdag, 20.00–21.00 uur

Hieronder vind je meer informatie over de sprekers en de inhoud van iedere avond. Deelname is gratis. Er is per avond plaats voor maximaal 25 bezoekers, dus meld je snel aan via onderstaande knoppen.

Donderdag 22 oktober | Jaap Röell (Auteur, samensteller en uitgever lexicon en oud-voorzitter van Kunstliefde)
Thema: Kunstliefde en modeltekenen

Aanmelden

Donderdag 5 november | Catrien Schreuder (Conservator moderne kunst en educatie, Centraal Museum)
Thema: Abstractie

Aanmelden

Donderdag 29 oktober | Jaap Röell (Auteur, samensteller en uitgever lexicon en oud-voorzitter van Kunstliefde)
Thema: Kunstliefde en Utrecht

Aanmelden

Donderdag 12 november | Bart Rutten (Artistiek directeur, Centraal Museum)
Thema: Portret

Aanmelden

Donderdag 19 november | Jaap Versteegh (Kunsthistoricus, beeldend kunstenaar en kunsthandelaar)
Thema: Landschap

Aanmelden

Modeltekenen

Modeltekenen heeft een lange traditie bij Kunstliefde. Al tientallen jaren komen onze leden iedere maandagavond samen om naar model te tekenen. Tijdens Onvoltooid Verleden Tijd openen we deze traditie ook voor belangstellenden van buiten de vereniging.

Op zondagochtend 8 november ben je welkom om zelf aan de slag te gaan met modeltekenen, onder begeleiding van Yvette Goené. Er is ruimte voor maximaal 10 tekenaars. Kunstliefde zorgt voor het benodigde basismateriaal. Deelname kost € 5, ter plaatse te betalen als bijdrage in de kosten. Aanmelden via de onderstaande knop.

Aanmelden modeltekenen

Kunstroute

Ook buiten de muren van Kunstliefde is de geschiedenis van de vereniging zichtbaar. Ter gelegenheid van Onvoltooid Verleden Tijd is een kunstroute ontwikkeld tussen Kunstliefde en het Centraal Museum, langs kunstwerken en beelden in de openbare ruimte van kunstenaars die aan Kunstliefde verbonden zijn geweest. Ontdek de Utrechtse kunstgeschiedenis al wandelend door de stad.

De heen- en terugweg hebben ieder een eigen route. Onderweg ontdek je verschillende kunstwerken en kun je via QR-codes korte filmpjes van Jaap Röell bekijken, waarin hij vertelt over het kunstwerk en de kunstenaar die eraan verbonden is. De routekaarten zijn digitaal te downloaden en daarnaast vanaf de opening onder andere verkrijgbaar bij Kunstliefde.

Kunstliefde bij Centraal Museum

In het Centraal Museum kun je de ontdekkingstocht voortzetten in de vaste collectie. Mede naar aanleiding van het verschijnen van het Lexicon Genootschap Kunstliefde 1807–2007 zijn daar werken te zien van verschillende kunstenaars die lid zijn geweest van Kunstliefde. Zo ontdek je kunst van Kunstliefdeleden op verschillende plekken in Utrecht, van het verleden tot het heden, en zie je hoe belangrijk Kunstliefde door de jaren heen is geweest voor de kunst in de stad.

Duik in 200 jaar kunstgeschiedenis met Jaap Röell

In het lexicon zijn grote namen opgenomen zoals Gerrit Rietveld, Piet Mondriaan, Dick Bruna, Pieter d’Hont, Peter Vos en Joop Moesman, naast honderden andere kunstenaars die samen het rijke verhaal van Kunstliefde vormen. Het lexicon beschrijft alle kunstenaarsleden die tussen 1807 en 2007 bij Kunstliefde exposeerden. De 936 kunstenaarsportretten brengen niet alleen namen en biografische gegevens samen, maar ook informatie over hun tentoonstellingen bij Kunstliefde en reacties uit historische Utrechtse kranten.

Röell dook diep in archieven, kranten, monografieën en talloze andere bronnen. Het resultaat is een naslagwerk dat je niet lineair leest, maar juist opent om in te bladeren, te zoeken en steeds nieuwe verbanden te ontdekken.

De uitgave bestaat uit drie delen die samen in een verzamelbox zijn gebundeld. Deel 1 vertelt de geschiedenis van Kunstliefde, met onder meer nieuwe inzichten over de roerige periode rond de Tweede Wereldoorlog. Deel 2 vormt het hart met de 936 kunstenaarsbeschrijvingen. Deel 3 bevat o.a. circa 300 afbeeldingen van werken, die ook een belangrijke rol spelen in de tentoonstelling Onvoltooid Verleden Tijd.

De officiële presentatie van het lexicon vond plaats op zondag 21 juni in het Centraal Museum in Utrecht. Bij de gelegenheid ontving Jaap Röell de Maartenspenning van de stad Utrecht, een stedelijke onderscheiding voor zijn verdiensten voor de Utrechtse kunstwereld. Lees hier het hele artikel op Utrecht.nl.

Benieuwd naar het verhaal achter het Lexicon? ArtForever interviewde Jaap Röell over zijn onderzoek en bijzondere ontdekkingen en maakte een videoportret.

Bekijk de video op ArtForever